5 قانون روانشناسی که هر طراح تجربه کاربری باید بدانید

طراح تجربه کاربری فقط نباید برتجربه خود تکیه کند بلکه باید اطلاعات خود را در این زمینه به روز نگه دارد و به دانش روانشناسی را به خوبی آشنا باشد.

طراح تجربه کاربری

به عنوان یک طراح تجربه کاربری که چند سال در زمینه کاری خود توانسته اید تجربه مختلف و حرفه ای را بدست بیاورید، باید همیشه زمان خاصی را برای ارزیابی روش ها و رویکردهایی را که تا الان استفاده کرده اید، اختصاص دهید. تجربه یک طراح در واقع تمام دارایی او می باشد، اما باید دانست که همه چیز برای یک طراح فقط تجربه نمی باشد. بلکه به روز بودن اطلاعات در تمامی زمینه های مرتبط با آن امری لازم و ضروری می باشد.

یکی از مهمترین مواردی هر طراح تجربه کاربری باید در مورد آن اطلاعات کافی داشته باشد، روش و تکنیک های روانشناسی در طراحی سایت می باشد. برای مثال باید بداند که چه رنگی باعث جذب بانوان یا آقایان می شوند یا اینکه برای هر فروشگاه خاصی بسته به هدف آن از چه رنگ و المان هایی استفاده نماید.

در این مقاله، ما 5 نکته روانشناسی را که به طراح تجربه کاربری کمک می کند تا پروژه و کار خود بهینه تر انجام دهد، معرفی می کنیم. همانطور که می دانید، حوزه کاری یک طراح تجربه کاربری خیلی گسترده از رابط کاربری می باشد و او باید المان های زیادی را از اول تا آخر پروژه در نظر بگیرید. برای همین است که در چند سال اخیر توجه ویژه ای به طراحی تجربه کاربری شده است.

5 نکته روانشناسی برای طراح تجربه کاربری

1. قانون وبر از تفاوت های چشمگیر

هرکسی که از فیس بوک در 5 سال گذشته استفاده کرد، تغییرات زیادی را در طراحی و ساختار آن مشاهده نکرده است. فیس در واقع یک شرکتی است با ارزش بیش از 350 میلیارد دلار اما چرا در چند سال گذشته از یک طرح ثابت در سایت خود استفاده کرد؟ در واقع باید بگوییم که طراح تجربه کاربری سایت های بزرگ مانند گوگل، توییتر و غیره هیچ گونه تغییری در ساخت سایت خود در چند سال گذشته ایجاد نکرده اند؟

برای پاسخ به این سوال باید از قانون وبر از تفاوت های چشمگیر استفاده کرد که بیان می کند :"کوچکترین تغییرات، هیچگونه تغییرات قابل ملاحظه ای ایجاد نخواهد کرد." اجازه بدهید که یک مثال بزنیم. فرض کنید که شما یک بار 100 کیلوگرمی را حمل می کنید. کم کردن یک کیلوگرم از این بار، ممکن است هیچ تغییر قابل ملاحظه ای در وزن کلی آن ایجاد نکند اما کاهش 10 کیلو، تغییر زیادی را حمل آن ایجاد می کند و شما به راحتی سبک شدن آن را حس خواهید کرد.

براساس تحقیقاتی که توسط طراح تجربه کاربری شرکت ها و سازمان انجام گرفته است، ما هیچگاه علاقه مند به تغییرات بزرگ در سازمان ها یا کسب وکار خود نیستم حتی اگراین تغییرات به نفع کسب وکار یا وبسایت باشد و همیشه مخالفت هایی فراوانی درسازمان ها برای طراحی مجدد وب سایت وجود دارد.

به عبارت ساده تر، براساس قانون وبر، برای تغییرات بزرگ درسایت که نهایت به طراحی مجدد سایت منجرمی شود، طراح تجربه کاربری بهتر است که مرحله به مرحله پیش برویم تا کاربران متوجه نگردند که شما در واقع تغییراتی را در سایت خود ایجاد کرده اید. برای مثال فیس بوک در سال گذشته حالت پیام های خود تغییرات داد. این روش یعنی تغییر مرحله به مرحله به شما کمک می کند تا نه تنها مطمئن شود که طرح سایت توسط اکثر افراد پذیرفته شده است، بلکه هر تغییر ناگهانی اعتراضاتی را به دنبال دارد و شما با مرحله به مرحله پیش رفتن میزان بازخورد هرکدام را بدست بیاورید تا در نهایت یک طرح کامل را ارائه نمایید.

2. تفاوت درک رنگ ها را جنسیت ها و سن های مختلف

متاسفانه در بسیاری از سازمان ها و شرکت ها، طراح تجربه کاربری بیشتر برروی تجربه ای که در چند سال گذشته بدست آورده است، تاکید می کند و اینکه اینکه این تجربه چقدر برپایه و اساس علمی است، همیشه جای سوال و بحث بوده است. برایم مثال آیا طرح و رنگی که یک طراح تجربه کاربری استفاده می کند برای تمامی سنین و جنسیت ها سازگاری دارد یا خیر؟

در واقع، یکی از مهمترین عامل ها در طراحی وب سایت حرفه ای، در نظر گرفتن کاربران می باشد. اینکه کاربران و مخاطبان شما زن هستند یا مرد ویا اینکه متوسط سنی کاربران شما چند سال است، امروزه برای افزایش فروش و جذب بیشتر خیلی مهم است.

محققان دریافته اند که کاربران در 90 ثانیه بازدید سایت، نظر خود را برای ادامه دادن در آن تعیین می کنند و رنگ می تواند تاثیر 90 درصدی برروی نظر کاربران از سایت داشته باشد. استفاده از تک رنگ در طراحی سایت می تواند باعث شکست و عدم جذب کاربران به سایت گردد.

برای همین برای یک طراح تجربه کاربری خیلی مهم است که تفاوت و ماهیت رنگ ها برای جذب جنسیت ها به خوبی بشناسد. شکل زیر بیان کرده ایم که زن و مرد به ترتیب چه رنگ هایی را می پسندند و از کدام رنگ ها کمتر مورد پسند آن ها می باشد.

رنگ هایی که آن ها دوست دارند

رنگ های مورد علاقه مردان و زنان

رنگ هایی که آنها دوست ندارند

رنگ هایی که کمتر مورد علاقه است

3. پدیده انطباق حسی

آیا تا به حال به این نکته دقت کرده اید که چرا دیگر به لباس های خود که قبلا به آن خیلی علاقه مند بود، دیگر هیچ توجه خاصی ندارید یا اگر در نزدیکی فرودگاه ساکن هستید چرا دیگر صدای اوج گیری یا فرود هواپیما که اوایل باعث اذیت شما می شد، برای شما عادی شده است؟

از نظر روانشناسی، این مساله را "انطباق حسی" می نامیم. انطباق حسی بیان می کند که ما به چیزی که از آن استفاده می کنیم یا باعث تحریک ما می شود، عادت خواهیم کرد و اگر مساله ای در اوایل باعث اذیتمان می شد، بعدا کاملا عادی بود و دیگر توجهی نخواهیم کرد.

اما حالا این مساله چه ربطی به طراحی سایت و طراح تجربه کاربری دارد؟ جواب خیلی ساده است. متاسفانه بیشتر طراحان سایت در هنگام طراحی از یک رنگ برای کل ساختار استفاده می کنند و تمامی المان های داخلی را تقریبا همرنگ تم اصلی به کار می برند و این مساله باعث می شود که کاربران به آن توجهی نکنند. یعنی اینکه شما نباید اجازه بدهید که المان های داخلی سایت شما اینقدر عادی و همرنگ تم باشد که کمتر توجهی را به خود جلب کند، برای همین در چند سال اخیر برروی طراحی CTA ها توجه ویژه ای شده است. CTA ها همان دکمه ها والمان هایی هستند که کاربران را تشویق به انجام عملیات وفعالیتی می کنند و از این رو کاملا باید قابل دید و از نظر اندازه کاربر باید به راحتی آن ها را استفاده کند. برای مثال اگر تم اصلی شما آبی رنگ است، این دکمه ها باید با رنگ مختلفی با تم باشد و بهتر است که از رنگ های کاملا متضاد مانند قرمز یا نارنجی استفاده شود.

4. هر چی بزرگتر باشد، بهتر است

رواشناسان و محققان حوزه اینترنت بیان کرده اند که بیشتر طراحان در ظاهر هدفشان کاربر است و در اصل کاربر از نظر اهمیت، اولیت نهایی را دارد. بیشتر طراحان هدفشان این است که بتوانند تکنیک های سئو را در سایت رعایت کنند و از این رو کمتر توجهی به قابلیت استفاده و دیگر المان ها دارند.

یکی از المان هایی که کاربران به آن خیلی توجه می کنند، اندازه و نوع فونت می باشد. فونت سایت هر چه بزرگتر و ساده تر باشد علاوه براینکه برای کاربران قابل خواناتر است، می تواند تاثیر مثبتی برروی رتبه سایت شما داشته باشد. بهترین اندازه فونت متن ها حداقل 14 پیکسل و برای عنوان ها حداقل 16 پیکسل می باشد.

بنابراین هر چه المان های شما بزرگتر البته در اندازه معقول باشد، توجه کاربران را بهتر می تواند به خود جلب کند و این مساله است که طراح تجربه کاربری باید به آن دقت کند.

5. مجموعه ادراکی

شکل زیر را نگاه کنید. شما کدام یک را مشاهده می کنید: درخت یا هیولا.

مجموعه ادراکی اول

در شکل زیر چطور؟ شما دو صورت را مشاهده می کنید یا یک گلدان

مجموعه ادراکی دوم

چیزی که شما مشاهده می کنید، بستگی زیادی به تجربه شما دارد. برای مثال در شکل دوم، اکثر افرادی که در زمینه گرافیست فعالیت می کنند، اول از همه یک گلدان را مشاهده می کنند ولی افراد عادی، دو صورت را در نگاه اول می بینند.

این رخداد را "تئوری مجموعه ادراکی" می گویند که بیان می کند، تمایل و نوع دریافت اطلاعات با استفاده از تجربه هایی که بدست آورده ایم، بیان می شود ( بدست می آید). در واقع به غیر از تجربه هر فرد، فرهنگ مکانی که در آن تربیت شده است نیز بر این مساله نقش مهمی دارد.

بنابراین طراح تجربه کاربری باید در نظر داشته باشد که کاربران انتظارات خاصی از طراحی سایت دارند. برای مثال بیشتر کاربران انتظار دارند که منوهای سایت در قسمت بالای سایت باشند و قرار دادن آن ها در مکانی دیگر باعث سردرگمی آن ها می شود. برای المان های دیگر هم به همین صورت است.